ਸੁਆਲ-ਸੰਵਾਦ: ਰਾਮਦੇਵ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ ਅਤੇ ਬੇਲਾ ਭਾਟੀਆ ਦੇ ਹਕੂਕ

copy-of-dr-bela-bhatia

ਦਲਜੀਤ ਅਮੀ
ਮੌਜੂਦਾ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਭਾਜਪਾਈ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਚੌਖਟਾ ਬਣਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਚੌਖਟੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਜਾਂ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਨਾਲ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਦੇਸ਼-ਧਰੋਹੀ, ਹਿੰਦੂ ਵਿਰੋਧੀ, ਨਕਸਲਵਾਦੀ ਅਤੇ ਅਤਿਵਾਦੀ ਦੇ ਚੌਖਟੇ ਵਿੱਚ ਜੀਨ ਡ੍ਰੀਜ਼ ਅਤੇ ਬੇਲਾ ਭਾਟੀਆ ਆ ਗਏ ਹਨ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਛਤੀਸਗੜ੍ਹ ਦੇ ਬਸਤਰ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਆਦੀਵਾਸੀਆਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਬਹੁਤ ਦਿਲਚਸਪ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਬਿਹਤਰੀਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਆਪਣੀ ਯੋਗਤਾ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸਾਬਤ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਪਰ ਸਾਦਗੀ ਨਾਲ ਛਤੀਸਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਕਬਾਇਲੀ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਜੀਨ ਡ੍ਰੀਜ਼ ਬੈਲਜ਼ੀਅਮ ਦਾ ਜੰਮਪਲ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ 37 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਬੈਲਜ਼ੀਅਮ ਦੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਛੱਡ ਕੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਲਈ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਹ ਰਾਂਚੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਮਹਿਮਾਨ ਅਧਿਆਪਕ (ਵਿਸੀਟਿੰਗ ਫੈਕਲਟੀ) ਵਜੋਂ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਇਕਨੌਮਿਕਸ ਵਿੱਚ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਭੁੱਖ, ਅਕਾਲ, ਲਿੰਗ-ਬਰਾਬਰੀ, ਬਾਲ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਵਰਗੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਉੱਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਆਲਮੀ ਪਛਾਣ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਯਾ ਸੇਨ ਦੇ ਕਰੀਬੀ ਸਾਥੀ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੀ ਸਰਕਾਰ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਕੌਮੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਸੂਚਨਾ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ, ਕੌਮੀ ਖ਼ੁਰਾਕ-ਸੁਰੱਖਿਆ ਐਕਟ ਅਤੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਅਤੇ ਮੁਫ਼ਤ ਸਿੱਖਿਆ ਵਰਗੇ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ ਦੌਰ ਦੇ ਸਬਸਿਡੀ, ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਵਰਗੇ ਮਸਲਿਆਂ ਉੱਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਬਣਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਸਾਫ਼ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਹ ਮਨਰੇਗਾ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਵਿਉਂਤਬੰਦੀ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਅਮਨ ਪਸੰਦ ਵਿਦਵਾਨ ਹੈ ਜੋ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਹੈ ਪਰ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਾਇਨਸਾਫ਼ੀ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਹਰ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕਰਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਬੇਲਾ ਭਾਟੀਆ ਟਾਟਾ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਸੋਸ਼ਲ ਸਾਇੰਸਿਜ਼ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹੀ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਮੇਧਾ ਪਾਟੇਕਰ ਦੀ ਕਰੀਬੀ ਸਾਥੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਕੈਂਬਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ‘ਕੇਂਦਰੀ ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਨਕਸਲਵਾਦ’ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਉੱਤੇ ਪੀ.ਐੱਚ. ਡੀ. ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਬਸਤਰ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਆਦੀਵਾਸੀਆਂ ਅਤੇ ਕਬਾਇਲੀਆਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਮਸਲਿਆਂ ਉੱਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਲਿਖਦੀ-ਬੋਲਦੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਦੀ ਨਕਸਲਵਾਦੀ ਲਹਿਰ ਅਤੇ ਛਤੀਸਗੜ੍ਹ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਵਾਲੀ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਮੁਹਿੰਮ ਸਲਵਾ ਜੂਡਮ ਦਾ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਦਾ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸੁਆਲ ਇੱਕੋ ਹੈ ਕਿ ਜਮਹੂਰੀ ਮੁਲਕ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਿਉਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਗਿਆਰਵੀਂ ਪੰਜ ਸਾਲਾ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਮਾਹਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ ਕੌਮੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਲਾਹਕਾਰ ਅਜੀਤ ਗੋਬਲ ਉਸੇ ਮਾਹਰ ਕਮੇਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਬੇਲਾ, ਜਗਦਲਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਪਾਰਪਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਬੇਲਾ ਭਾਟੀਆ ਅਤੇ ਜੀਨ ਡ੍ਰੀਜ਼ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ ਹਨ।

ਨਵੰਬਰ 2015 ਵਿੱਚ ਬੇਲਾ ਭਾਟੀਆ ਨੇ ਬੀਜਾਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਕਬਾਇਲੀ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਬਲਾਤਕਾਰ ਅਤੇ ਕਾਮੁਕ-ਹਿੰਸਾ ਦੀ ਪੁਲਿਸ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਰਜ ਕਰਵਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਦੇ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਉਸ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੋਈ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਪਰ ਬੇਲਾ ਭਾਟੀਆ ਉੱਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਦਬਾਅ ਪਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਿਕ ਏਕਤਾ ਮੰਚ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਜਥੇਬੰਦੀ ਮਹਿਲਾ ਏਕਤਾ ਮੰਚ ਨੇ ਬੇਲਾ ਭਾਟੀਆ ਦੇ ਘਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਮੁਜ਼ਾਹਰਾ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਮੁਜ਼ਾਹਰੇ ਵਿੱਚ ‘ਬੇਲਾ ਭਾਟੀਆ ਮੁਰਦਾਬਾਦ’ ਅਤੇ ‘ਬੇਲਾ ਭਾਟੀਆ ਬਸਤਰ ਛੋੜੋ’ ਦੇ ਨਾਅਰੇ ਲਗਾਏ ਗਏ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਹੱਥਪਰਚੀ ਵੰਡੀ ਗਈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੇਲਾ ਭਾਟੀਆ ਨੂੰ ਨਕਸਲਵਾਦੀਆਂ ਦੀ ਹਮਾਇਤੀ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਜੀਨ ਡੀ੍ਰਜ਼ ਨੂੰ ‘ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਦਲਾਲ’ ਗਰਦਾਨਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਉੱਤੇ  ਮੁਲਕ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਦੀ ਸਾਜਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਣ ਦਾ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ।

ਬੇਲਾ ਭਾਟੀਆ ਨੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਚੱਲ ਰਹੀ ਮੁਹਿੰਮ ਬਾਬਤ ਚਿੱਠੀ ਲਿਖੀ ਹੈ। ਇਸ ਚਿੱਠੀ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ, “ਸੱਚ ਨੂੰ ਬੇਪਰਦ ਕਰਨਾ, ਔਖੇ ਸੁਆਲ ਪੁੱਛਣਾ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲਾਮਬੰਦ ਕਰਨਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੁੱਪ ਦੀ ਚਾਦਰ ਨੂੰ ਚਾਕ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦੇਣਾ ਅਤੇ ਜਮਹੂਰੀ ਹਦੂਦ ਅੰਦਰ ਸੰਘਰਸ਼ ਸਾਡਾ ਹੱਕ ਹੈ। ਕੋਈ ਵੀ ਸਿਹਤਮੰਦ ਜਮਹੂਰੀਅਤ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰੀਆਂ ਤੋਂ ਇਹ ਹੱਕ ਨਹੀਂ ਖੋਹ ਸਕਦੀ। ਇਸੇ ਅਸੂਲ ਤਹਿਤ ਬੀਜਾਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਅਕਤੂਬਰ 2015 ਦੌਰਾਨ ਹੋਏ ਸਮੂਹਿਕ ਬਲਾਤਕਾਰ ਅਤੇ ਸੁਕਮਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਜਨਵਰੀ ਦੌਰਾਨ ਹੋਈ ਕਾਮੁਕ-ਹਿੰਸਾ ਨੂੰ ਬੇਪਰਦ ਕਰਨਾ ਸਾਡਾ ਫ਼ਰਜ਼ ਸੀ। ਅਸੀਂ ਦੂਜੇ ਸੂਬਿਆਂ ਦੀਆਂ ਔਰਤ ਕਾਰਕੁੰਨਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ। ਪੀੜਤਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮਜਿਸਟਰੇਟ ਸਾਹਮਣੇ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਕੇ ਬਿਆਨ ਦਰਜ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਰਜ ਕਰਨ ਲਈ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ। ਚਸ਼ਮਦੀਦ ਗਵਾਹਾਂ ਦੇ ਬਿਆਨਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਧੀਕੀਆਂ ਨੂੰ ਅੰਜਾਮ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ ਨੀਮ ਫ਼ੌਜੀ ਬਲ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ। ਸਰਵ ਆਦੀਵਾਸੀ ਸਮਾਜ, ਆਦੀਵਾਸੀ ਮਹਾਂਸਭਾ ਅਤੇ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਧਿਰਾਂ ਆਪਣੇ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਜਾਂਚ ਕਰ ਕੇ ਇਸੇ ਨਤੀਜੇ ਉੱਤੇ ਪੁੱਜੀਆਂ ਹਨ।”
ਬੇਲਾ ਭਾਟੀਆ ਦੀ ਚਿੱਠੀ ਦਾ ਇਹ ਹਿੱਸਾ ਸਮਾਜਿਕ ਏਕਤਾ ਮੰਚ ਦੇ ਪਿਛੋਕੜ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਣਾ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਰਕਾਰੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਵਿੱਚ ਨਕਸਲਵਾਦ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਜਥੇਬੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਅੱਗੇ ਕਈ ਹੋਰ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਏਕਤਾ ਮੰਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਬੇਲਾ ਭਾਟੀਆ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਢੀ ਹੈ। ਇਸ ਜਥੇਬੰਦੀ ਦੇ ਬੇਲਾ ਭਾਟੀਆ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਨਾਅਰੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਬਸਤਰ ਜਾਂ ਨਕਸਲਵਾਦੀ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਬਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ  ਸਮੁੱਚੇ ਮੁਲਕ ਵਿੱਚ ਚਲਦੀ ਭਾਜਪਾਈ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਚਾਰ ਮੁਹਿੰਮ ਨਾਲ ਜੁੜਦੇ ਹਨ। ਨਕਸਲਵਾਦੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਪੁਲਿਸ-ਨੀਮ ਫ਼ੌਜੀ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਓਹਲੇ ਰੱਖਣ ਲਈ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ, ਵਿਦਵਾਨਾਂ, ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਕੁੰਨਾਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ-ਸ਼ਹਿਰੀ-ਜਮਹੂਰੀ ਹਕੂਕ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਡਰਾਉਣ ਅਤੇ ਧਮਕਾਉਣ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਬਦਨਾਮ ਕਰਨ ਦਾ ਹੱਥਕੰਡਾ ਹੈ। ਜੀਨ ਡ੍ਰੀਜ਼ ਨੇ ਆਪਣੀ ਚਿੱਠੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, “ਬਸਤਰ ਵਰਗੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਉੱਤੇ ਨਕਸਲਵਾਦੀ ਹੋਣ ਦਾ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਗਾਉਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਜਾਨ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪਾਉਣਾ ਹੈ। ਨਕਸਲੀਆਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਲੜਾਈ ਨੂੰ ਜਾਇਜ਼ ਸਮਝਣ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਵੀ ਬੰਦਾ ਬੇਲਾ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।”

ਬੇਲਾ ਭਾਟੀਆ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਉੱਤੇ ਆਉਣਾ ਇੱਕ ਲੰਮੀ ਲੜੀ ਦੀ ਕੜੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਸਾਲ ਫਰਵਰੀ ਵਿੱਚ ਸਕਰੋਲ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਮਾਲਿਨੀ ਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ ਨੂੰ ਧਮਕਾ ਕੇ ਬਸਤਰ ਖ਼ਿੱਤੇ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਿੰਦੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਪ੍ਰਭਾਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਦੀਪਕ ਜੈਸਵਾਲ ਨੂੰ ਪਿਛਲੇ ਦਿਨੀਂ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੋਨੀ ਸੋਰੀ ਉੱਤੇ ਰਸਾਇਣਕ ਹਮਲਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਬਸਤਰ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸੁਮਾਰੂ ਨਾਗ ਨੂੰ ਜੁਲਾਈ ਅਤੇ ਸੰਤੋਸ਼ ਯਾਦਵ ਨੂੰ ਸਤੰਬਰ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਬੇਲਾ ਭਾਟੀਆ ਦੀ ਸ਼ਨਾਖ਼ਤ ਨਾਲ ਮੁਲਕ ਦੀ ਏਕਤਾ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰਾ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸਾਜਿਸ਼ ਅਤੇ ਨਕਸਲਵਾਦ ਜੋੜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਦਰਅਸਲ ਇਹੋ ਮੌਜੂਦਾ ਸਰਕਾਰ, ਨਿਜ਼ਾਮ ਅਤੇ ਨਾਗਪੁਰ ਦਾ ਮੰਤਰ ਹੈ।

ਇਸੇ ਤਰਜ਼ ਦੇ ਨਾਅਰੇ ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜਥੇਬੰਦੀ ਜਵਾਹਰਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਅਧਿਆਪਕ ਨਿਵੇਦਿਤਾ ਮੈਨਨ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਲਗਾਉਂਦੀ ਸੀ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਨਾਲ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅਤੇ ਆਵਾਮੀ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਬਦਨਾਮ ਕਰਨਾ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਭਾਜਪਾਈ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਜੁਗਤ ਹੈ। ਏਕਤਾ-ਅਖੰਡਤਾ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰਾ, ਦੇਸ਼-ਧਰੋਹ, ਹਿੰਦੂ-ਵਿਰੋਧੀ, ਅਤਿਵਾਦ, ਜੱਹਾਦ, ਨਕਸਲਵਾਦ, ਮਾਓਵਾਦ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮੀ ਦਹਿਸ਼ਤ ਵਰਗੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਦੇ ਜਮ੍ਹਾਂਜੋੜ ਨਾਲ ਹਰ ਸੁਆਲ ਨੂੰ ਦਰਕਿਨਾਰ ਕਰਨਾ ਕੱਟੜਵਾਦੀ ਸਿਆਸਤ ਦਾ ਇੱਕ ਪਾਸਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਪਾਸਾ ਦੇਸ਼-ਭਗਤੀ ਦਾ ਇਮਤਿਹਾਨ ਦੇਣ ਲਈ ਤੈਅ ਕੀਤੇ ਨਾਅਰੇ ਹਨ। ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਵੈਮ ਸੇਵਕ ਸੰਘ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਇੱਕ ਸਮਾਗਮ ਦੌਰਾਨ ਰਾਮਦੇਵ ਨੇ ਰੋਹਤਕ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਹੈ, “ਅਸੀਂ ਇਸ ਮੁਲਕ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਨਹੀਂ ਤੋ ਕੋਈ ਭਾਰਤ ਮਾਤਾ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕਰੇ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਨਹੀਂ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ-ਲੱਖਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਕਲਮ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਰੱਖਦੇ ਹਾਂ।” ਇਹ ਰਾਮਦੇਵ ਯੋਗਾ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ ਸਰਕਾਰ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਬੇਇੰਤਹਾ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਫੈਲਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਬਰਾਂਡ ਐਮਬੈਸਡਰ ਹੈ। ਰਾਮਦੇਵ ਤੋਂ ਮਹਿਲਾ ਏਕਤਾ ਮੰਚ, ਯੋਗੀ ਅਦਿੱਤਆਨਾਥ ਤੋਂ ਅਖਿਲ ਭਾਰਤੀਆ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ, ਰਾਜਨਾਥ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਉਲਾਰ ਕਰਨੈਲ-ਜਰਨੈਲ, ਸਾਕਸ਼ੀ ਮਹਾਰਾਜ ਤੋਂ ਦੀਨਾਨਾਥ ਬੱਤਰਾ ਤੱਕ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਪਨ੍ਹਾ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਵੇਲੇ ਦੇਸ਼-ਭਗਤ ਹੋਣ ਦੇ ਮਾਅਨੇ ਤੈਅ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ (ਦੇਸ਼-ਧਰੋਹੀਆਂ) ਨਾਲ ਕੁਝ ਵੀ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੈ। ਜੀਨ ਡ੍ਰੀਜ਼ ਆਪਣੀ ਚਿੱਠੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੇਲਾ ਭਾਟੀਆ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਵੰਡੀ ਗਈ ‘ਹੱਥਪਰਚੀ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਦਲਾਲ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਦਰਅਸਲ ਮੈਂ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਹਿਰੀ ਹਾਂ ਅਤੇ ਇਹ ਹੱਥਪਰਚੀ ਵੰਡਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਨਾਲੋਂ ਮੈਂ ਇਸ ਮੁਲਕ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਸਮਾਂ ਗੁਜ਼ਾਰਿਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਇਸ ਮੁਲਕ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਦੋਸਤਾਂ ਦਾ ਘੇਰਾ ਕਸ਼ਮੀਰ ਤੋਂ ਕੰਨਿਆਕੁਮਾਰੀ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ 37 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਭਾਰਤ-ਵਾਸ ਦੌਰਾਨ ਕੱਲ੍ਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਏਨਾ ਵੈਰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ।’ ਜੀਨ ਡ੍ਰੀਜ਼ ਨਾਲ ਹਰ ਉਹ ਜੀਅ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮੌਜੂਦਾ ਨਿਜ਼ਾਮ ਤੋਂ ਕੋਈ ਸੁਆਲ ਪੁੱਛਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।

(ਇਹ ਲੇਖ ਪੰਜਾਬ ਟਾਈਮਜ਼ ਦੇ 8 ਅਪਰੈਲ 2016 ਦੇ ਅੰਕ ਵਿੱਚ ਛਪਿਆ।)

ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ

One thought on “ਸੁਆਲ-ਸੰਵਾਦ: ਰਾਮਦੇਵ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ ਅਤੇ ਬੇਲਾ ਭਾਟੀਆ ਦੇ ਹਕੂਕ

ਟਿੱਪਣੀ ਕਰੋ ਜਾਂ ਕੁਝ ਪੁੱਛੋ

ਆਪਣੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੇਠਾਂ ਭਰੋ ਜਾਂ ਦਾਖਲੇ ਲਈ ਕਿਸੇ ਆਈਕਨ 'ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ:

WordPress.com Logo

ਤੁਸੀਂ WordPress.com ਦੇ ਖਾਤੇ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਟਿੱਪਣੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ। ਬਾਹਰ ਹੋਵੋ / ਬਦਲੋ )

Twitter picture

ਤੁਸੀਂ Twitter ਦੇ ਖਾਤੇ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਟਿੱਪਣੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ। ਬਾਹਰ ਹੋਵੋ / ਬਦਲੋ )

Facebook photo

ਤੁਸੀਂ Facebook ਦੇ ਖਾਤੇ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਟਿੱਪਣੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ। ਬਾਹਰ ਹੋਵੋ / ਬਦਲੋ )

Google+ photo

ਤੁਸੀਂ Google+ ਦੇ ਖਾਤੇ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਟਿੱਪਣੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ। ਬਾਹਰ ਹੋਵੋ / ਬਦਲੋ )

Connecting to %s